Ο Διονύσης Μαρίνος μας έδωσε αυτή τη συνέντευξη εν μέσω καύσωνα, αργά το βράδυ. Εκείνος, μου μιλούσε για τη νέα συλλογή διηγημάτων του μέσα από ένα δωμάτιο, αγκαλιά με το air condition. Εγώ, ήμουν παρέα με έναν ανεμιστήρα και έναν σκύλο που ροχάλιζε. Διονύση, εύχομαι στο Όπως και αν έρθει αυτό το βράδυ σου που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Μελάνι, καλή επιτυχία!
Από την Δέσποινα Δημητριάδου
Λόγω της δημοσιογραφικής σου ιδιότητας η γραφή έχει ενεργό ρόλο στη ζωή σου περισσότερο από 15 χρόνια. Πότε ξεκίνησες να ασχολείσαι συστηματικά με τη συγγραφή;
Ναι η δημοσιογραφία εκ των πραγμάτων καταγίνεται και αυτή με λέξεις. Βέβαια είναι τελείως διαφορετικός ο μηχανισμός της δημοσιογραφίας από τη λογοτεχνία. Πιστεύω ακράδαντα ότι στην πραγματικότητα η δημοσιογραφία σκοτώνει τις λέξεις σε αντίθεση με τη λογοτεχνία που τις αναζωογονεί. Από μικρός έγραφα πολλές φορές ασυναίσθητα, με μια δόση παιχνιδιού κάτι το οποίο προσπαθώ πάντα να το κρατάω ακόμα και τώρα που πλέον αυτά που γράφω εκδίδονται.
Το “Όπως και αν έρθει αυτό το βράδυ” είναι το 5ο σου βιβλίο. Μια συλλογή με 19 ανθρωποκεντρικά διηγήματα. Υπάρχει κάποιο που να αισθάνεσαι ένα έντονο συναισθηματικό δέσιμο μαζί του;
Λίγο πολύ με όλα, με την έννοια ότι κάθε ένα από αυτά γράφτηκε σε συγκεκριμένη περίοδο. Δεν υπάρχει μια σειριακή εκδοχή των διηγημάτων. Υπήρξε χρονική περίοδος ανάμεσα στο ένα και το άλλο. Νομίζω ότι αυτό που τουλάχιστον εγώ το νοιώθω πιο κοντά, τέλος πάντων αισθάνομαι ότι έχω μια ιδιαίτερη σχέση μαζί του είναι το τελευταίο. Είναι λίγο διαφορετικό σε σχέση με τα προηγούμενα 18 και αναφέρεται στο Μίλτο Σαχτούρη.
Στο διήγημα σου Το πρόβλημα με το ταβάνι υπάρχει η φράση: “τώρα ζωτικός χώρος της οικογένειάς μας έχει γίνει το υπνοδωμάτιο των γονιών μας”. Ποιος είναι ο δικός σου ζωτικός χώρος, αυτός όπου πλάθεις τις ιστορίες σου;
Είναι ο ζωτικός χώρος στον οποίο κινούνται όλοι οι άνθρωποι. Εμένα με ενδιαφέρει πάρα πολύ να ασχολούμαι με τους ανθρώπους. Σχεδόν όλα μου τα βιβλία μέχρι τώρα, αλλά και στις σκόρπιες ιστορίες που έχω δώσει να δημοσιευτούν δεξιά και αριστερά, πάντα γνώμονας μου είναι οι άνθρωποι. Όχι με την ρεαλιστική τους απαραίτητα εκδοχή. Όμως το πρωτόπλασμα άρα και ο ζωτικός χώρος μου, είναι να εξετάζω τις διάφορες πτυχές των ανθρώπων. Μου θυμίζει μια φράση που έχω βρει στο Βασιλιά Ληρ που λέει ότι είμαστε φτωχοδιάβολοι και τρέμουμε από το κρύο. Νομίζω ότι αυτό πάνω κάτω είμαστε οι άνθρωποι: λίγο φτωχοδιάβολοι και τρέμουμε από το κρύο.
Υπήρξαν 3 λέξεις που αποτυπώθηκαν στο μυαλό μου λόγω της συχνότητας που εμφανίζονταν στα διηγήματά σου είναι οι λέξεις “πατέρας”, “μητέρα” και “βιβλίο”. Θέλεις να μου πεις τον ρόλο που διαδραματίζουν στη δική σου ζωή αυτές οι λέξεις;
Δεν το είχα προσέξει να σου πω την αλήθεια μου αυτό. Ο αναγνώστης τελικά βρίσκει περισσότερα κλειδιά από αυτόν που έχει γράψει τις ιστορίες. Και οι τρεις έχουν μια σημασία, με την έννοια ότι πολλά διηγήματα είναι κλειστού χώρου. Είναι δηλαδή οικογενειακές καταστάσεις. Άρα εκ των πραγμάτων μιλάω για οικογένειες στις οποίες υπάρχει πατέρας και μητέρα σε διάφορες εκδοχές. Γι’ αυτούς τους δύο είχα ασχοληθεί ιδιαίτερα και σε μια ποιητική συλλογή που έχω γράψει. Και στη δική μου ζωή έχουν παίξει καθοριστικό ρόλο και ο πατέρας μου και η μητέρα μου με την καλή και την κακή εκδοχή τους. Τα βιβλία είναι προφανώς συνοδοιπόροι μου. Είμαι πνιγμένος από βιβλία και είμαι ευτυχισμένος γι’ αυτό τον πνιγμό.
Ο αναγνώστης τελικά βρίσκει περισσότερα κλειδιά από αυτόν που έχει γράψει τις ιστορίες…
Ορισμένα από τα διηγήματά σου είναι ιδιαίτερα παραστατικά και φτάνουν σε λεπτομέρειες που το μάτι του κοινού παρατηρητή δεν τις πιάνει. Έχεις σκεφτεί να δοκιμάσεις άλλα λογοτεχνικά είδη όπως για παράδειγμα ένα θεατρικό έργο ή και ένα κινηματογραφικό σενάριο;
Το δεύτερο είναι ίσως δύσκολο γιατί είναι πολύ τεχνικό. Μιλώντας και με άλλους φίλους συγγραφείς που έχουν δοκιμαστεί στον κινηματογράφο -ορισμένοι με μεγάλη επιτυχία- μου έχουνε πει ότι ο σεναριογράφος είναι ο τελευταίος τροχός της αμάξης σε μια ταινία. Πολλές φορές αυτό που έχει φτιάξει δεν έχει καμία σχέση με αυτό που βλέπεις στο τέλος στην οθόνη. Εκεί πολλές φορές και η χαρά της δημιουργίας χάνεται. Στο θεατρικό είναι λίγο διαφορετικά τα πράγματα. Αποπειράθηκα μια φορά, δεν μου βγήκε, νομίζω ότι κάποια στιγμή ίσως να το κάνω.
Κάθε αναγνώστης φτιάχνει το δικό του βιβλίο. Εμάς διαβάζουμε στο βιβλίο δεν διαβάζουμε το συγγραφέα.
Εξακολουθείς να διδάσκεις στη δημιουργική γραφή; Αυτός είναι ίσως και ένας από τους βασικούς κανόνες ότι ξεκινάς να διαβάζεις εξαντλητικά και τότε μπορεί το χέρι να αρχίσει να γράφει.
Ναι, ναι συνεχίζω κανονικά, εγώ και ο Χρήστος Αγγελάκος που μαζί κάνουμε το μάθημα. Το ίδιο λέω και στους μαθητές μου, ότι η βασική τροφή για έναν συγγραφέα ή για έναν άνθρωπο που θέλει να γράψει είναι να διαβάζει. Είναι όπως ο αθλητής που κάνει την καθημερινή του προπόνηση. Δεν μπορείς να καταγίνεσαι με τις λέξεις αν δεν βλέπεις τι έχουνε γράψει άλλοι, διαχρονικά κιόλας. Επομένως ναι, οι λέξεις, και τα κείμενα και τα βιβλία, τα μυθιστορήματα και όλα αυτά είναι ακρογωνιαίος λίθος.
Η τελευταία μου ερώτηση είναι… εξωλογοτεχνική. Ποια τρία πράγματα θα πρέπει οπωσδήποτε να συμπεριλαμβάνονται στις διακοπές σου για να είναι ιδανικές;
Χρόνος. Αυτό που μου λείπει είναι ο χρόνος. Δηλαδή θα ήθελα να είμαι κάπου που δεν θα χρειάζεται να κοιτάω το κινητό μου, κάποιο ρολόι για να δω αν έχω αργήσει ή όχι ή πόσος χρόνος μου υπολείπεται για να γράψω ένα κείμενο. Όχι άγχος, επίσης πολύ σύμφυτο με το χρόνο και καλή παρέα. Αν έχουμε αυτά τα τρία όλα τα άλλα βρίσκονται.
Εκδόσεις Μελάνι, Σελίδες: 150, Τιμή: 9, 54 ευρώ
ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ: Άνθρωποι πίσω από κλειστές πόρτες, χωμένοι βαθιά στον εαυτό τους. Καθημερινά γεγονότα που προκαλούν ρήγματα. Η απουσία ως ήχος εκκωφαντικός και η παρουσία σαν σιωπή που δεν εκφέρεται. Ιστορίες που κινούνται μεταξύ πραγματικότητας και ονειροφαντασίας. ‘Ανδρες που δεν τα κατάφεραν, γυναίκες που εγκλωβίστηκαν, παιδιά που χρειάστηκε να μεγαλώσουν πολύ νωρίς. Όλους μια έλλειψη τους τρέφει, ένα όνειρο τους χαντακώνει. Δεκαεννέα ανθρωποκεντρικά διηγήματα γι’ αυτό που χάνεται κάθε στιγμή και ποτέ δεν γυρίζει. Για τη μοιραία στιγμή που όλα θα αλλάξουν τη ζωή ενός ανθρώπου και που όλα ίδια θα μείνουν.
