CoverStory

Εμβληματική φιγούρα που καθόρισε τον 20ό αιώνα και άλλαξε μια για πάντα την αντίληψή μας για την όπερα με το ταλέντο της, αλλά, φευ, η ζωή της καθορίστηκε από την τραγική της μοίρα… Μια Ελληνίδα που έμοιαζε να βγήκε από αρχαία ελληνική τραγωδία, η Μαρία Κάλλας υπήρξε η απόλυτη ντίβα.

Φέτος συμπληρώνονται 40 χρόνια από την αποφράδα ημέρα του θανάτου της.

«Ξέρεις, είναι πολύ παράξενο συναίσθημα να είμαι ζωντανός μύθος, ενώ βρίσκομαι ακόμη στη γη. Ίσως θα ήταν καλύτερο αν όλοι αυτοί οι άνθρωποι που θαυμάζουν τη φωνή μου, αποφάσιζαν να με θεωρούν αθάνατη μετά το θάνατό μου. Αν γινόταν αυτό θα καθόμουν πάνω σε κάποιο σύννεφο, θα κοίταζα κάτω και θα απολάμβανα το θέαμα αντί να κάθομαι και να ανησυχώ αν θα καταφέρω να βγάλω τις ψηλές μου νότες», είχε πει η ίδια στην τελευταία της συνέντευξη.

Καρδιακή ανακοπή ήταν το πόρισμα σύμφωνα με την επίσημη ιατρική έκθεση, για την αιτία που έκοψε το νήμα της ζωής της στις 16 Σεπτεμβρίου του 1977. Αν ήταν μυθιστορηματική ηρωίδα μιας άλλης εποχής, η ρομαντική διατύπωση θα ήταν πως “η καρδιά της δεν άντεξε” και η ίδια υπέκυψε “από έρωτα και μοναξιά”…

Μόνη. Αυτό ήταν σε όλη της τη ζωή η Μαρία Κάλλας που «ένιωθε ότι την αγαπούν» μονάχα «όταν τραγουδούσε». Και τραγουδούσε για να μην είναι μόνη. Το ταλέντο της ήταν ο μόνος τρόπος για να κερδίζει την αποδοχή των ανθρώπων γύρω της: από την ίδια της τη μάνα –με την οποία είχαν μια αγεφύρωτη σχέση μίσους από τη μέρα που γεννήθηκε (2 Δεκεμβρίου 1923) – ως τον πρώτο της σύζυγο τον Giovanni Battista Meneghini (παντρεύτηκαν στις 21 Απριλίου 1949), που υπήρξε ουσιαστικά ο Πυγμαλίων της, εστιάζοντας στην επαγγελματική της καταξίωση, χωρίς ποτέ να ασχοληθεί με τη γυναίκα.

Μία συγκλονιστική βιογραφία! Ο Ο Αλφόνσο Σινιορίνι, βασισμένος σε επιστολές που είχε πρόχειρα γράψει η Κάλλας, προτού τις στείλει σε φίλους ή στον ίδιο της τον εαυτό, επιχειρεί την ανασύσταση της ζωής της. 11,84 ευρώ (εκδόσεις Ψυχογιός)

Τη θεωρούσε δημιούργημά του και κόμπαζε γι’ αυτό. Από πολύ μικρή η Μαρία Άννα Σοφία Σεσιλία Καλογεροπούλου, όπως ήταν το πλήρες όνομά της, έπρεπε να πασχίσει για να είναι αρεστή. Πρώτα στη μητέρα της και αργότερα στον άντρα της. Εκείνος την υπέβαλε σε εξαντλητική δίαιτα, προκειμένου να αποκτήσει την εικόνα που άρμοζε σε μια καλλιτέχνιδα της κλάσης της. Η Μαρία υπάκουσε και κατάφερε να χάσει 30 κιλά!

Η μεγάλη αναγνώριση ήρθε το 1951 όταν στις 7 Δεκεμβρίου η Μαρία Κάλλας άνοιξε τη σεζόν στη Σκάλα του Μιλάνου με τους «Σικελικούς Εσπερινούς». Για τα επόμενα επτά χρόνια η Σκάλα υπήρξε η σκηνή των μεγαλύτερων καλλιτεχνικών της θριάμβων.

Στις 27 Οκτωβρίου του 1956 εμφανίστηκε για πρώτη φορά στη Μητροπολιτική Όπερα της Νέας Υόρκης ως «Νόρμα» στο ομώνυμο έργο του Vincenzo Bellini. Ένα χρόνο αργότερα, επιστρέφει στην Αθήνα και εμφανίζεται στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού στα πλαίσια του Φεστιβάλ Αθηνών. Eν τω μεταξύ, δύο μήνες πριν είχε γνωρίσει τον εφοπλιστή Αριστοτέλη Ωνάση σε μια δεξίωση της κοσμικογράφου Elsa Maxwell.

Η συνέχεια στη μοιραία τους γνωριμία δόθηκε το 1959, όταν ο Ωνάσης προσκάλεσε την Κάλλας μετά του συζύγου της Giovanni Battista Meneghini σε κρουαζιέρα με την περίφημη θαλαμηγό του «Χριστίνα». Κατά τραγική ειρωνεία η Μαρία δεν ήθελε να πάνε! Όμως ο Meneghini επέμενε και τελικά τον Ιούλιο της ίδιας χρονιάς επιβιβάστηκαν στη θαλαμηγό με πρώτο σταθμό το Monte Carlo.

«Ο Ωνάσης το έπαιζε δύσκολος. Κοιτούσε την Κάλλας με το κόκκινο μπικίνι της μέσα από τα μαύρα γυαλιά του, δείχνοντας αδιάφορος», είχε αναφέρει χαρακτηριστικά ο Winston Churchill, ο οποίος συμμετείχε στην ίδια κρουαζιέρα, όντας στενός φίλος του εφοπλιστή.

Η παρουσία των συζύγων τους –στη θαλαμηγό βρισκόταν φυσικά και η σύζυγος του Ωνάση, Τίνα Λιβανού– δεν φάνηκε να αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα για να επέλθει τελικά το μοιραίο. Εκεί, σε εκείνη την κρουαζιέρα με εκείνο το σκάφος, γεννήθηκε ένας μεγάλος έρωτας ανάμεσα στη Μαρία Κάλλας και τον Αριστοτέλη Ωνάση. Ίσως για πρώτη φορά στη ζωή της η Μαρία ζει το όνειρο και παραδίδεται άνευ όρων στον άντρα που έμελλε να είναι η καταστροφή της. Για χάρη του εγκατέλειψε την αμερικανική υπηκοότητα (ήταν γεννημένη στη Νέα Υόρκη) και πήρε την ελληνική, προκειμένου να τον διευκολύνει να την παντρευτεί.

Παράλληλα με το μεγάλο έρωτα της ζωής της, βιώνει την καλλιτεχνική αποθέωση.

Στις 24 Αυγούστου του 1960, πραγματοποιεί την πρώτη της εμφάνιση στο Αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, όπου επαναλαμβάνει τον αγαπημένο της ρόλο, τη Νόρμα. Τη στιγμή που τραγουδούσε την άρια «Κάστα ντίβα» αφέθηκαν στην ορχήστρα δύο λευκά περιστέρια, προκαλώντας θύελλα χειροκροτημάτων. Στο τέλος, ο ενθουσιασμός του κοινού ήταν τόσο μεγάλος, που κάλεσαν την Κάλλας δέκα φορές στη σκηνή! Τα σκηνικά, στην ιστορική αυτή παράσταση, υπέγραψε ο Γιάννης Τσαρούχης, τα κοστούμια φιλοτέχνησε ο Αντώνης Φωκάς και η σκηνοθεσία ήταν του Αλέξη Μινωτή. Τη σύμπραξη της Μαρίας Κάλλας με την Εθνική Λυρική Σκηνή διήθυνε από το πόντιουμ ο Tullio Serafin.

Tην ίδια χρονιά ωστόσο, δεν πραγματοποιεί καμία δημόσια έξοδο. Οι φήμες οργιάζουν ότι είναι έγκυος στο παιδί του Ωνάση. Στις 30 Μαρτίου η Μαρία Κάλλας φέρνει στον κόσμο ένα αγοράκι που πεθαίνει αμέσως μετά τη γέννα. Στο πιστοποιητικό του αναγράφεται το όνομα Όμηρος με μη αναγνώσιμο επίθετο…

Η τελευταία πράξη της προσωπικής της τραγωδίας γράφεται τον Ιούλιο του 1968: ενώ εξακολουθούν να είναι ζευγάρι με τον Ωνάση –τουλάχιστον έτσι νομίζει η ίδια– πληροφορείται ότι ο Έλληνας εφοπλιστής παντρεύεται τη Jackie Kennedy στο Σκορπιό.

Ήταν η αρχή του τέλους. Έκτοτε η καριέρα της παίρνει την κατιούσα –πραγματοποιεί την τελευταία καλλιτεχνική της εμφάνιση στην Ιαπωνία το Δεκέμβριο του 1974– και ζει πλέον απομονωμένη στο Παρίσι.

«To ευτυχισμένο πουλί βγαίνει έξω και τραγουδά. Το δυστυχισμένο γυρνάει στη φωλιά του και πεθαίνει», είχε αναφέρει προφητικά η ίδια.

Στις 16 Σεπτεμβρίου του 1977 αφήνει την τελευταία της πνοή στο Παρίσι, σε ηλικία μόλις 54 ετών. Η κηδεία της έγινε στις 20 Σεπτεμβρίου και, αφού το σώμα της αποτεφρώθηκε όπως επιθυμούσε, την άνοιξη του 1979 η τέφρα της σκορπίστηκε στο Αιγαίο.

40 χρόνια μετά το θάνατό της το μουσείο που φέρει το όνομά της και θα στεγαζόταν στο τετραώροφο νεοκλασικό κτίριο 1.070τ.μ., επί της οδού Μητροπόλεως 44, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Το Μουσείο Μαρία Κάλλας, όταν και εάν κάποτε ανοίξει τις πύλες του στο κοινό, θα είναι το πρώτο επισκέψιμο μουσείο με μόνιμη έκθεση και αυθεντικά αντικείμενα της μεγάλης Ελληνίδας.

Ως τότε –εμείς ελπίζουμε, ακόμα– μπορεί κανείς να επισκεφθεί την επετειακή έκθεση «Μαρία Κάλλας. Ο μύθος ζει» στο Ίδρυμα Θεοχαράκη (Βασ. Σοφίας 9 και Μέρλιν). Εκεί έχει συγκεντρωθεί ένας μεγάλος αριθμός αντικειμένων που ανήκαν στη Μαρία Κάλλας, τα περισσότερα εκ των οποίων προέρχονται από τη μοναδική συλλογή του συλλέκτη Νίκου Χαραλαμπόπουλου, ο οποίος συλλέγει επί πολλά χρόνια ο,τιδήποτε έχει σχέση με την Ελληνίδα ντίβα.

Η έκθεση θα παραμείνει ανοικτή έως τις 29 Οκτωβρίου.

Στη Μαρία Κάλλας, είναι αφιερωμένο επίσης το γκαλά όπερας «La Diva: 40 χρόνια» με την υψίφωνο Dinara Alieva υπό τη διεύθυνση του Μίλτου Λογιάδη,, το οποίο διοργανώνεται το Σάββατο 16 Σεπτεμβρίου, στις 21:00, στο Μέγαρο Μουσικής (Αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης), με αφορμή τη συμπλήρωση 40 χρόνων από το θάνατο της μεγάλης Ελληνίδας σοπράνο (1923-1977).